---
title: 'دور زدن کنتور (گره)'
description: امتیاز سوءظن به دور زدن کنتور برای یک گره (0-100) همراه با الگوها، فرمول‌ها، اعتبار شواهد، آمادگی حقوقی و چک‌لیست بازرسی میدانی.
section: AI Analytics
weight: 7
related:
  - ai-analytics/fleet-reports/suspicious-nodes
  - ai-analytics/node-reports/consumption-analytics
  - ai-analytics/fleet-reports/metering-bypass-fleet
---

import Alert from '@/components/docs/Alert.astro';
import Image from '@/components/docs/Image.astro';

گزارش **دور زدن کنتور** تحلیلی رسمی از **یک گرهٔ اندازه‌گیری** را در بازه‌ای انتخاب‌شده انجام می‌دهد، با هدف شناسایی نشانه‌های احتمالی کم‌شماری، تعویض کانال اندازه‌گیری، عملکرد نادرست سنسور یا سایر رویدادهایی که نیازمند توجه شرکت گاز هستند. این گزارش بر همان استانداردهایی تکیه می‌کند که اندازه‌گیری گاز را تنظیم می‌کنند: ISO 5167 (صفحه‌های روزنه‌ای)، ISO 6976 (ارزش حرارتی)، EN 12405-1 (مبدل الکترونیکی حجم گاز)، OIML R 137 (کنتورهای گاز)، OIML R 140 (سامانه‌های اندازه‌گیری سوخت گازی) و EN 1359 (کنتورهای دیافراگمی).

## هدف گزارش

<Image src="/images/ai-analytics/fa/metering-bypass/01_hero_block.svg" alt="سربرگ گزارش" />

_سربرگ گزارش._ نخستین چیزی که خواننده می‌بیند: شناسهٔ گره، شناسهٔ دستگاه، نوع تصحیح‌کننده، بازهٔ پوشش‌داده‌شده، زمان تولید، امتیاز نهایی سوءظن و سطح کلامی آن. خود امتیاز چیزی را اثبات نمی‌کند — این یک شاخص ترکیبی است و حتماً باید همراه با شش نشانگر مجاور خوانده شود (نگاه کنید به خلاصهٔ رسیدگی در ادامه).

این گزارش **صورت‌جلسهٔ رسمی** تخلف نیست. واقعیت سرقت را اثبات نمی‌کند، جایگزین بازرسی میدانی نمی‌شود و یک نظر حقوقی محسوب نمی‌گردد. وظیفهٔ آن توصیف ریاضی و اندازه‌شناختی الگوهای مشکوک، نمایش اعتبار منابع، تعیین اولویت بازرسی و ارائهٔ فهرستی روشن از مواردی است که اکیپ باید در محل بررسی کند.

این گزارش به پرسش‌های زیر پاسخ می‌دهد:

- آیا در آرشیو ساعتی بازه‌های `Q≈0` وجود دارد که غیرعادی به نظر برسد؛
- آیا کانال فشار `P` روی مقدار جایگزین یا تقریباً ثابت ثبت شده است؛
- آیا دما `T` در حالی که فشار بی‌حرکت بوده تغییر کرده است؛
- آیا پس از یک بازهٔ صفر، بازگشت ناگهانی `Q` و `P` رخ داده است؛
- آیا با آرشیو شرایط غیرعادی هم‌زمانی وجود دارد؛
- آیا سیگنال‌های مستقیم دستگاه وجود دارد: دسترسی فیزیکی، تغییر پارامتر، ریست، تغییر زمان؛
- منابع داده چه‌قدر کامل هستند؛
- آیا می‌توان سوءظن را تأییدشده دانست؛
- آیا بازرسی میدانی لازم است و با چه اولویتی؛
- مقیاس بالقوهٔ حجم ثبت‌نشده که نیاز به بررسی دارد چقدر است؛
- پیش از هر نتیجه‌گیری دربارهٔ دستکاری، چه فرضیه‌های جایگزینی باید کنار گذاشته شوند.

<Alert type="warning">
  این گزارش **امتیاز سوءظن** را نشان می‌دهد، نه اثبات دستکاری. امتیاز بالا یعنی الگویی ریاضی یا
  رویدادی پیدا شده که نیاز به بررسی دارد. نتیجه‌گیری حقوقی فقط با وجود پایگاه شواهد کافی ممکن است:
  ژورنال‌های دستگاه، شناسنامه، بازرسی میدانی، ثبت تصویری، بررسی پلمب‌ها و صورت‌جلسه.
</Alert>

## مخاطبان هدف

| نقش               | از گزارش چه می‌گیرد                                                              |
| ----------------- | -------------------------------------------------------------------------------- |
| مدیر شرکت گاز     | سطح کلی سوءظن، اعتبار شواهد، آمادگی حقوقی، اولویت بازرسی میدانی                  |
| اندازه‌شناس       | بررسی کانال‌های `Q/P/T`، حالت `P_const`، کاربردپذیری مدل فیزیکی، خلأهای شناسنامه |
| مهندس تله‌متری    | ارتباط با آرشیو نشست‌ها، کامل بودن منابع، شکاف‌های مشکوک                         |
| اکیپ میدانی       | پنجره‌های برتر برای بازرسی و چک‌لیست بازرسی                                      |
| واحد کنترل        | فهرست الگوهای مشکوک، رویدادهای دستگاه و فرضیه‌های جایگزین                        |
| تحلیل‌گر صورتحساب | حجم تقریبی exposure به‌عنوان مقیاس نقطهٔ کور بالقوه                              |
| حقوق‌دان شرکت گاز | پایه برای تهیهٔ صورت‌جلسه پس از تأیید شواهد قطعی                                 |

## آنچه گزارش نباید انجام دهد

این گزارش نباید:

- به‌طور خودکار مصرف‌کننده را به دور زدن کنتور متهم کند؛
- exposure محاسبه‌شده را خسارت تأییدشده بنامد؛
- جریان صفر را بدون بررسی حالت بهره‌برداری تخلف بداند؛
- سنسور چسبیده را مدرک دستکاری بپذیرد؛
- قانون گی-لوساک را بدون بررسی کاربردپذیری فیزیکی به‌کار ببرد؛
- `P=100 kPa` را بدون شناسنامه و حالت `P_const` غیرقانونی بداند؛
- آمادگی حقوقی را فقط بر اساس تفسیر هوش مصنوعی بالا ببرد؛
- در نبود آرشیو ساعتی نتیجه‌گیری دربارهٔ دستکاری بسازد؛
- صورت‌جلسهٔ میدانی را با امتیاز خودکار جایگزین کند.

## اصطلاحات اصلی

| اصطلاح                | معنا                                                                                 |
| --------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------ |
| `Q`                   | جریان ساعتی گاز، m³/h                                                                |
| `P`                   | فشار، kPa                                                                            |
| `T`                   | دمای گاز، °C                                                                         |
| `Q≈0`                 | جریان پایین‌تر از آستانهٔ نزدیک به صفر                                               |
| `P_default`           | فشاری نزدیک به مقدار جایگزین: مثلاً 100، 101.325، 103، 105 یا 0 kPa                  |
| `P_stuck`             | فشاری که در طول بازه تقریباً تغییر نمی‌کند                                           |
| `zero-flow run`       | بازهٔ پیوسته‌ای که جریان نزدیک به صفر است                                            |
| `recovery`            | بازگشت ناگهانی جریان و/یا فشار پس از یک بازهٔ صفر                                    |
| `event`               | پنجرهٔ شناسایی‌شدهٔ یک الگوی مشکوک                                                   |
| `severity`            | قدرت نشانه: `low` / `medium` / `high` / `high_plus`                                  |
| `pattern score`       | امتیاز ریاضی سوءظن بر اساس الگوهای آرشیو (0..100)                                    |
| `event score`         | امتیاز بر اساس رویدادهای مستقیم یا طبقه‌بندی‌شدهٔ دستگاه (0..100)                    |
| `final score`         | امتیاز کلی سوءظن، `max(pattern, event)`                                              |
| `evidence confidence` | کامل بودن پایگاه شواهد                                                               |
| `legal readiness`     | آمادگی برای نتیجه‌گیری حقوقی معنادار                                                 |
| `field priority`      | اولویت بازرسی میدانی `P0..P3`                                                        |
| `exposure`            | حجم بالقوهٔ تقریبی ثبت‌نشده، نه خسارت اثبات‌شده                                      |
| `hard evidence`       | مدرک مستقیم: نقض بدنه، تغییر پارامتر، ریست آرشیو، رویداد تأییدشدهٔ دستگاه، صورت‌جلسه |

## منطق کلی گزارش

منطق کلی گزارش در چند لایه ساخته می‌شود:

```text
آرشیو ساعتی Q/P/T
→ جست‌وجوی بازه‌های صفر جریان
→ بررسی کانال فشار P
→ بررسی دما T
→ بررسی recovery پس از پنجرهٔ صفر
→ بررسی الگوهای اضافی
→ تطبیق با ژورنال دستگاه
→ محاسبهٔ pattern score
→ محاسبهٔ event score
→ اعمال محدودیت severity cap
→ ارزیابی evidence confidence
→ legal readiness
→ field priority
→ exposure estimate
→ root cause matrix
→ چک‌لیست بازرسی میدانی
```

مهم است که گزارش این موارد را از هم تفکیک می‌کند:

1. **الگوی آماری** در آرشیو ساعتی؛
2. **رویداد دستگاه** در ژورنال تصحیح‌کننده؛
3. **اعتبار منابع**؛
4. **آمادگی حقوقی**؛
5. **بازرسی میدانی**.

هر یک از این پنج لایه به‌طور مستقل ارزیابی می‌شود. امتیاز بالا در یکی از آن‌ها سطح آمادگی برای رسیدگی در دیگری را بالا نمی‌برد. مثلاً score=100 در نبود رویدادهای دستگاه و بدون بازرسی میدانی ممکن است در legal readiness `partial` و در field priority `P1` باقی بماند.

## داده‌های ورودی

### داده‌های اجباری

| منبع                | کاربرد                         |
| ------------------- | ------------------------------ |
| آرشیو ساعتی `Q/P/T` | منبع اصلی برای جست‌وجوی الگوها |
| بازهٔ تحلیل         | مرزهای پنجره                   |
| شناسهٔ گره و دستگاه | اتصال نتیجه به یک شیء مشخص     |

بدون آرشیو ساعتی، گزارش فقط می‌تواند نبود داده را نشان دهد و نباید نتیجه‌گیری کامل دربارهٔ سوءظن بسازد.

### داده‌های مطلوب

| منبع                   | کاربرد                                                |
| ---------------------- | ----------------------------------------------------- |
| آرشیو نشست‌های ارتباطی | بررسی این‌که آیا گره در زمان رویدادها آنلاین بوده است |
| آرشیو شرایط غیرعادی    | جست‌وجوی شواهد قطعی: نقض بدنه، ریست، parameter_change |
| شناسنامهٔ تصحیح‌کننده  | بررسی قانونی بودن `P_const`، Qmin/Qmax، ارزش پالس     |
| بازرسی میدانی          | تأیید پلمب‌ها، نقشهٔ لوله‌کشی، حالت واقعی             |
| عکس صفحهٔ تصحیح‌کننده  | ثبت `Q/P/T/V`، تاریخ، زمان، حالت                      |
| قرائت کنتور بیرونی     | تطبیق حجم تجمعی                                       |

### حداقل بازهٔ قابل‌اعتماد

بازهٔ کمتر از 30 روز اعتماد به پایگاه شواهد را به‌طور خودکار یک پله پایین می‌آورد: `high → medium`، `medium → low`. حداقل معقول 90 روز است؛ بازهٔ توصیه‌شده 366 روز است (یک سال فصلیت همهٔ الگوها را می‌دهد).

## نقشهٔ شواهد

<Image src="/images/ai-analytics/fa/metering-bypass/12_evidence_map.svg" alt="نقشهٔ شواهد" />

_نقشهٔ شواهد._ کدام منابع داده برای امتیازدهی استفاده شده‌اند و چه‌قدر کامل هستند. هرچه علامت‌های سبز «OK» بیشتر باشد، اعتماد به شواهد بالاتر است. هر منبع وزنی در فرمول evidence confidence دارد و وضعیت `partial` یا `missing` درصد نهایی را پایین می‌آورد.

| منبع                   | وضعیت                  | وزن در شواهد |
| ---------------------- | ---------------------- | -----------: |
| آرشیو ساعتی Q/P/T      | ok / partial / missing |            3 |
| آرشیو نشست‌های ارتباطی | ok / partial / missing |            2 |
| آرشیو شرایط غیرعادی    | ok / partial / missing |            3 |
| شناسنامهٔ تصحیح‌کننده  | ok / partial / missing |            1 |
| بازرسی میدانی          | ok / partial / missing |            3 |

### فرمول اعتبار منابع

فرض کنید:

- `w_i` — وزن منبع؛
- `s_i` — ضریب وضعیت منبع.

وضعیت‌ها:

$$
s_i =
\begin{cases}
1, & status_i = ok \\
0.5, & status_i = partial \\
0, & status_i = missing
\end{cases}
$$

سپس درصد کلی اعتبار منابع:

$$
EvidenceSourcePct =
\frac{\sum (w_i \times s_i)}{\sum w_i} \times 100\%
$$

### تفسیر evidence confidence

| EvidenceSourcePct | Evidence confidence |
| ----------------: | ------------------- |
|             ≥ 70% | high                |
|            35–70% | medium              |
|             < 35% | low                 |

<Alert type="warning">
  حتی `high evidence confidence` به معنای تأیید خودکار دستکاری نیست. این فقط یعنی منابع برای پیگیری
  مطمئن‌تر کافی هستند.
</Alert>

## بازهٔ صفر جریان

اکثر نشانه‌های این گزارش با جست‌وجوی بازه‌هایی آغاز می‌شوند که در آن‌ها جریان نزدیک به صفر است.

### آستانهٔ نزدیک به صفر

آستانهٔ پایه:

$$
Q_{nearzero} = 0.5 \; m³/h
$$

یک ساعت صفر در نظر گرفته می‌شود اگر:

$$
Q_h \le Q_{nearzero}
$$

### حداقل مدت

یک بازهٔ صفر زمانی نامزد تحلیل می‌شود که حداقل به این اندازه طول بکشد:

$$
H_{zero\_run} \ge 6 \; hours
$$

یعنی:

```text
Q≈0 پیوسته به مدت 6 ساعت یا بیشتر
```

### چرا دقیقاً 6 ساعت

آستانهٔ 6 ساعت از واکنش به وقفه‌های بهره‌برداری کوتاه، خاموشی‌های تصادفی یا تک‌نقطه‌های صفر جلوگیری می‌کند. برای الگوی دور زدن یا تعویض، نه صفرهای جداگانه بلکه پنجره‌ای پایدار مهم است که در آن جریان وجود ندارد اما کانال‌های دیگر رفتاری مشکوک دارند.

تجربه نشان می‌دهد 6 ساعت بیشتر الگوهای واقعی «خاموشی شبانه ← راه‌اندازی صبحگاهی با تعویض» را پوشش می‌دهد، بدون این‌که برای وقفه‌های ناهار یا توقف‌های کوتاه برنامه‌ریزی‌شدهٔ تأسیسات صنعتی دچار هشدار کاذب شود.

## فشار جایگزین P_default

یکی از نشانه‌های کلیدی فشاری است نزدیک به مقادیر جایگزین معمول.

### مقادیر جایگزین

| گروه                | مقادیر                           |
| ------------------- | -------------------------------- |
| اتمسفری / قراردادی  | 100.0، 101.325، 103.0، 105.0 kPa |
| صفر / سنسور قطع‌شده | 0.0 kPa                          |

### تلرانس

برای مقادیر اتمسفری و قراردادی:

$$
Tolerance_{atm} = 0.5 \; kPa
$$

برای مقدار صفر:

$$
Tolerance_{zero} = 0.3 \; kPa
$$

### فرمول نزدیکی

فشار نزدیک به مقدار جایگزین در نظر گرفته می‌شود اگر:

$$
|P_{mean} - P_{default}| \le Tolerance
$$

که در آن:

- `P_mean` — میانگین فشار درون پنجرهٔ صفر؛
- `P_default` — یکی از مقادیر جایگزین.

### محدودیت مهم

`P_default` **به خودی خود مدرک تخلف نیست**. این می‌تواند:

- حالت قانونی `P_const` باشد؛
- تنظیم دستگاه در نبود سنسور باشد؛
- مقدار جایگزین اضطراری باشد؛
- نتیجهٔ قطع سنسور باشد؛
- ویژگی خاص یک مدل تصحیح‌کننده باشد.

بنابراین برای هر نتیجه‌گیری، شناسنامه لازم است:

```text
بررسی شود: آیا P_const مجاز است، چه مقدار P_const تنظیم شده و چرا اعمال شده است.
```

## کانال فشار تثبیت‌شده P_stuck

### انحراف معیار فشار

درون پنجرهٔ صفر، انحراف معیار فشار محاسبه می‌شود:

$$
\sigma_P =
\sqrt{
\frac{1}{n-1}
\sum_{i=1}^{n} (P_i - \overline{P})^2
}
$$

کانال فشار تثبیت‌شده در نظر گرفته می‌شود اگر:

$$
\sigma_P < 0.1 \; kPa
$$

### تغییر دما

برای بررسی فیزیکی، دما در پنجره باید به‌طور قابل‌توجهی تغییر کند:

$$
\Delta T = max(T_i) - min(T_i)
$$

شرط:

$$
\Delta T \ge 1^\circ C
$$

اگر دما تقریباً تغییر نکرده باشد، نمی‌توان با اطمینان گفت آیا `P` باید تغییر می‌کرد یا نه.

## بررسی قانون گی-لوساک

### فرمول فیزیکی

برای حجم بسته‌ای از گاز با مقدار ثابت مادهٔ گاز:

$$
\frac{P}{T_K} = const
$$

که در آن:

$$
T_K = T_C + 273.15
$$

با داشتن مقادیر اولیه:

$$
P_{expected,i} = P_1 \times \frac{T_{K,i}}{T_{K,1}}
$$

تغییر مورد انتظار فشار:

$$
\Delta P_{expected} =
max(P_{expected,i}) - min(P_{expected,i})
$$

### مقایسه با تغییر واقعی

تغییرپذیری واقعی فشار از طریق انحراف معیار یا دامنه ارزیابی می‌شود:

$$
P_{std} = \sigma_P
$$

یا:

$$
\Delta P_{actual} = max(P_i) - min(P_i)
$$

اگر:

$$
\Delta P_{expected} \gg \Delta P_{actual}
$$

و هم‌زمان:

$$
\sigma_P < 0.1 \; kPa
$$

آنگاه کانال فشار به‌طور مشکوک تثبیت‌شده تلقی می‌شود.

### ضریب اختلاف

برای توضیح در گزارش، می‌توان از این نسبت استفاده کرد:

$$
K_{GL} =
\frac{\Delta P_{expected}}{max(\sigma_P, \varepsilon)}
$$

که در آن `ε` عددی کوچک برای محافظت در برابر تقسیم بر صفر است.

اگر `K_GL` بزرگ باشد، گزارش بیان می‌کند که تغییر مورد انتظار فشار چندین برابر تغییرپذیری واقعی است.

### محدودیت فیزیکی مهم

قانون گی-لوساک فقط برای **حجم بستهٔ گاز** قابل‌اعمال است.

این قانون قابل‌اعمال نیست یا فقط تا حدی قابل‌اعمال است اگر:

- گره به شبکه متصل باشد؛
- فشار توسط رگولاتور حفظ شود؛
- upstream/downstream باز باشد؛
- فشار، فشار گیج باشد نه مطلق؛
- در شناسنامه حالت `P_const` ذکر شده باشد؛
- حجم منزوی نباشد؛
- سنسور فشار مقادیر را گرد یا فیلتر کند.

<Alert type="warning">
  نقض مدل گی-لوساک به خودی خود مدرک مستقل دستکاری نیست. این یک اکتشاف فیزیکی است که کاربردپذیری آن
  باید بررسی شود.
</Alert>

## کاتالوگ الگوهای شناسایی‌شده

<Image src="/images/ai-analytics/fa/metering-bypass/03_methodology_table.svg" alt="جدول روش‌شناسی" />

_جدول روش‌شناسی._ همهٔ نه نشانه‌ای که گزارش می‌تواند جست‌وجو کند، با شرط رسمی، سطح شدت (low / medium / high / very_high) و علامت قابل‌کلیک «در این گزارش فعال شد». از این جدول بلافاصله مشخص می‌شود کدام نشانه‌ها در گرهٔ مشخص فعال شده‌اند و می‌توان مستقیماً به کارت رویداد رفت.

### تعویض P با مقدار جایگزین

شرط رسمی:

$$
Q \approx 0 \; for \; H \ge 6h
$$

و:

$$
\sigma_P < 0.1 \; kPa
$$

و:

$$
P_{mean} \in P_{default}
$$

و:

$$
\Delta T \ge 1^\circ C
$$

معنا: فشار در طول یک بازهٔ طولانی صفر جریان روی مقدار جایگزین معمول می‌ایستد. این می‌تواند نشانهٔ تعویض کانال فشار باشد، اما می‌تواند حالت قانونی `P_const` هم باشد.

### کانال فشار تثبیت‌شده P (نقض گی-لوساک)

شرط رسمی:

$$
Q \approx 0 \; for \; H \ge 6h
$$

$$
\sigma_P < 0.1 \; kPa
$$

$$
\Delta T \ge 1^\circ C
$$

و مدل گی-لوساک نشان می‌دهد که تغییر مورد انتظار فشار باید قابل‌توجه باشد.

معنا: دما تغییر می‌کند، اما فشار تقریباً بی‌حرکت است. این می‌تواند نشانهٔ کانال فشار چسبیده، حالت `P_const`، رگولاتور شبکه یا تعویض کانال اندازه‌گیری باشد.

### جهش هم‌زمان Q+P پس از بازهٔ صفر

شرط رسمی:

یک بازهٔ صفر وجود دارد:

$$
Q \approx 0 \; for \; H \ge 6h
$$

و پس از پایان آن، در پنجره‌ای به وسعت:

$$
\pm 2 \; hours
$$

این موارد ثبت می‌شود:

$$
Q_{recovery} \ge 10 \; m³/h
$$

و:

$$
\Delta P_{recovery} \ge 20 \; kPa
$$

معنا: پس از یک بازهٔ طولانی صفر، جریان و فشار هم‌زمان بازمی‌گردند. این می‌تواند نشانهٔ از سرگیری اندازه‌گیری پس از تغییر حالت باشد، اما می‌تواند یک راه‌اندازی فناورانهٔ عادی هم باشد.

### حفره در آرشیو با نشست‌های موفق ارتباطی

شرط رسمی:

یک شکاف در آرشیو ساعتی وجود دارد:

$$
H_{gap} \ge 24h
$$

و در همان پنجره نشست‌های موفق ارتباطی برقرار بوده:

$$
FailRatio < 30\%
$$

معنا: گره آنلاین بوده، اما آرشیو ساعتی تحویل یا ثبت نشده است. این بیشتر شبیه یک مشکل تحویل، استخراج، تجزیه یا یکپارچه‌سازی است تا دور زدن فیزیکی کنتور.

### Q و P بیش از حد یکنواخت (plateau)

شرط رسمی:

بازه طول می‌کشد:

$$
H \ge 24h
$$

جریان غیرصفر است:

$$
\overline{Q} > 1 \; m³/h
$$

جریان بیش از حد یکنواخت است:

$$
\frac{\sigma_Q}{\overline{Q}} < 0.02
$$

فشار تقریباً تثبیت‌شده است:

$$
\sigma_P < 1 \; kPa
$$

معنا: یک منحنی بسیار یکنواخت می‌تواند برای برخی فرایندهای فناورانه عادی باشد، اما می‌تواند نشانهٔ پروفایل ساختگی یا جایگزین‌شده هم باشد.

### Q=0 شبانه با دمای گرم

شرط رسمی:

در ساعات شبانه:

$$
02:00 \le hour \le 05:00
$$

جریان برابر صفر است:

$$
Q \approx 0
$$

دما بالای آستانه است:

$$
T > 15^\circ C
$$

و این حداقل در 5 شب رخ می‌دهد.

معنا: نشانه‌ای ضعیف. برای مدارس، دفاتر، اشیاء فصلی و ساختمان‌های مسکونی، جریان صفر شبانه می‌تواند طبیعی باشد.

### جهش‌های فشار بدون جریان

شرط رسمی:

حداقل 3 مورد:

$$
|\Delta P_h| \ge 30 \; kPa
$$

در حالی که:

$$
Q_h < 5 \; m³/h
$$

معنا: جهش‌های شدید فشار بدون جریان متناظر می‌تواند نشانهٔ خرابی سنسور، آرتیفکت تله‌متری یا اصلاح دستی کانال باشد.

### سری طولانی مقادیر یکسان Q

شرط رسمی:

جریان به مدت زیر دقیقاً یکسان می‌ماند:

$$
H \ge 48h
$$

با دقت:

$$
|Q_i - Q_{run}| \le 0.001 \; m³/h
$$

معنا: جریان طبیعی معمولاً نویز و تغییرپذیری دارد. یکسان ماندن طولانی می‌تواند نشانهٔ یک مقدار ثابت، خطای ارسال یا قطع سنسور جریان باشد.

### بازگشت‌ها فقط در ساعات کاری

شرط رسمی:

حداقل 3 رویداد بازگشت وجود دارد، و سهم بازگشت‌ها در ساعات کاری برابر است با:

$$
Share_{business} \ge 70\%
$$

ساعات کاری:

$$
09:00 \le hour < 17:00
$$

و روز هفته یک روز کاری است.

معنا: اگر بازگشت اندازه‌گیری اغلب فقط در ساعات کاری رخ دهد، این می‌تواند نشانهٔ سرویس دستی، بازدید اپراتور یا اقدامات حالتی باشد. اما این مدرک دستکاری نیست.

## فیلترهای اولیهٔ کیفیت داده

پیش از تفسیر الگوهای دستکاری، گزارش باید آرتیفکت‌های آشکار را کنار بگذارد.

### فشار فیزیکی غیرممکن

اگر:

$$
P > 500 \; kPa
$$

برای یک گرهٔ کم‌فشار یا فشار متوسط، این می‌تواند یک آرتیفکت تله‌متری باشد.

چنین نقاطی نباید سوءظن را متورم کنند.

### جهش جریان

یک جهش جریان می‌تواند آرتیفکت تلقی شود اگر:

$$
Q_h > 20 \times median(Q)
$$

و هم‌زمان:

$$
Q_h > 1000 \; m³/h
$$

چنین نقطه‌ای می‌تواند تخلیهٔ شمارنده، خطای ارسال یا ریست آرشیو باشد.

### سنسور P خراب

اگر کانال فشار به مدت زیر چسبیده باشد:

$$
H_{Pstuck} \ge 168h
$$

آنگاه آشکارسازهای دستکاری وابسته به P باید غیرفعال یا به‌عنوان غیراثباتی علامت‌گذاری شوند.

این یعنی:

```text
مشکل: قابلیت اطمینان اندازه‌شناختی سنسور P.
نتیجه‌گیری نیست: اثبات دور زدن.
```

### گرهٔ شبکه‌ای که گی-لوساک در آن قابل‌اعمال نیست

اگر:

$$
median(P) < 10 \; kPa
$$

و:

$$
\sigma_P < 2 \; kPa
$$

و سنسور خراب تشخیص داده نشود، گره می‌تواند یک شیء شبکه‌ای کم‌فشار باشد که فشار آن توسط رگولاتور حفظ می‌شود.

در این حالت، نشانه‌های وابسته به GL باید کاهش داده شوند یا از scoring حذف شوند.

## سطوح severity و وزن‌های احتمال

به هر نشانهٔ فعال‌شده یک سطح قدرت اختصاص داده می‌شود.

| Severity  | وزن احتمالی `p_i` |
| --------- | ----------------: |
| info      |              0.00 |
| low       |              0.10 |
| medium    |              0.30 |
| high      |              0.50 |
| high_plus |              0.65 |

این مقادیر **احتمال تخلف حقوقی نیستند**. این‌ها وزن‌های داخلی برای ترکیب نشانه‌های مستقل هستند.

## امتیاز ترکیبی سوءظن

### چرا جمع ساده نیست

اگر همهٔ نشانه‌ها صرفاً جمع شوند، گره‌ای با تعداد زیادی رویداد ضعیف امتیاز بسیار بالایی می‌گیرد. بنابراین از منطق ضربی سیگنال‌های مستقل استفاده می‌شود.

### فرمول

برای هر رویداد وزن `p_i` بر اساس severity گرفته می‌شود.

احتمال این‌که هیچ نشانه‌ای به سوءظن اشاره نکند:

$$
P_{none} =
\prod_{i=1}^{n}(1 - p_i)
$$

سپس ارزیابی ترکیبی:

$$
P_{combined} =
1 - \prod_{i=1}^{n}(1 - p_i)
$$

Score:

$$
SuspicionScore =
100 \times P_{combined}
$$

یا، به‌صورت گسترش‌یافته:

$$
SuspicionScore =
100 \times \left(1 - \prod_{i=1}^{n}(1 - p_i)\right)
$$

### مثال

فرض کنید دو رویداد وجود دارد:

- medium: `p=0.30`؛
- low: `p=0.10`.

آنگاه:

$$
P_{combined} = 1 - (1-0.30)(1-0.10)
$$

$$
P_{combined} = 1 - 0.70 \times 0.90 = 0.37
$$

$$
SuspicionScore = 37
$$

### رویدادهای حذف‌شده از امتیاز

برخی رویدادها می‌توانند در گزارش نمایش داده شوند اما در امتیاز شرکت نکنند:

- رویدادهای اطلاعاتی؛
- رویدادهایی با فیزیک غیرقابل‌اعمال؛
- رویدادهایی که توسط دروازهٔ کیفیت سرکوب شده‌اند؛
- رویدادهای شبکه‌ای GL؛
- رویدادهایی که با سنسور خراب توضیح داده می‌شوند.

## محدودیت severity

حتی اگر امتیاز بالا درآید، سطح متنی نهایی نباید متورم شود وقتی همهٔ رویدادها ضعیف هستند.

### ماتریس محدودیت

| ترکیب رویدادها           | حداکثر سطح         |
| ------------------------ | ------------------ |
| وجود `high_plus`         | very_high          |
| وجود `high`              | high               |
| وجود 2 یا بیشتر `medium` | high               |
| وجود 1 `medium`          | medium             |
| فقط `low`                | medium             |
| فقط `info`               | low / no suspicion |

### چرا محدودیت لازم است

این محدودیت از گزارش در برابر وضعیتی محافظت می‌کند که در آن تعداد زیادی رویداد ضعیف یک امتیاز ریاضی بسیار بالا تولید می‌کنند، در حالی که اعتبار اثباتی هر رویداد همچنان پایین باقی می‌ماند.

مثال:

```text
Score = 100
اما رویداد high/high_plus وجود ندارد.
سطح نهایی: medium.
```

## Event score — رویدادهای دستگاه

گزارش نه فقط آمار Q/P/T، بلکه رویدادهای دستگاه را هم در نظر می‌گیرد.

### کلاس‌های رویداد دستگاه

| کلاس           | معنا                                                  |
| -------------- | ----------------------------------------------------- |
| `physical`     | دسترسی فیزیکی، نقض بدنه، تغییر زمان، رویدادهای دسترسی |
| `substitution` | نشانه‌های جایگزینی یا تغییر حالت اندازه‌گیری          |
| `metrology`    | انحرافات اندازه‌شناختی                                |
| `system_error` | خطاهای سیستمی دستگاه                                  |
| `comm`         | رویدادهای ارتباطی                                     |
| `other`        | سایر رویدادها                                         |

### چرا event score می‌تواند غالب شود

رویدادهای دستگاه می‌توانند قابل‌اعتمادتر از اکتشاف‌های آماری باشند. مثلاً:

- نقض بدنه؛
- تغییر پارامتر؛
- ریست؛
- ریست آرشیو؛
- تغییر تاریخ/زمان؛
- دسترسی با رمز عبور/پیش‌فرض؛
- parameter_change.

اگر چنین رویدادهایی وجود داشته باشد، امتیاز نهایی می‌تواند بر اساس آن‌ها تعیین شود، حتی اگر امتیاز آماری پایین‌تر باشد.

### محدودیت مهم

هر رویداد دستگاه مدرک مستقیم دستکاری نیست.

مثلاً:

- انحرافات اندازه‌شناختی می‌توانند منظم باشند؛
- خلاصه‌های شرایط غیرعادی نیازمند رمزگشایی هستند؛
- RAISE/CLEARهای تکراری باید گروه‌بندی شوند؛
- «جریان = 0» می‌تواند بهره‌برداری عادی باشد.

## امتیاز نهایی و Root Cause Matrix

<Image
  src="/images/ai-analytics/fa/metering-bypass/11_device_events_matrix.svg"
  alt="امتیاز نهایی و ماتریس فرضیه‌ها"
/>

_امتیاز نهایی و ماتریس فرضیه‌ها._ این بلوک نشان می‌دهد کدام یک از دو لایه (الگوی آماری یا event score) امتیاز نهایی را تعیین کرده، و بلافاصله یک root cause matrix با فرضیه‌های جایگزین ارائه می‌دهد. همهٔ فرضیه‌ها به‌جز «دور زدن» در محل بررسی می‌شوند. علت ریشه‌ای نهایی فقط پس از بازرسی میدانی و رمزگشایی ژورنال شرایط غیرعادی تعیین می‌شود.

امتیاز نهایی باید هر دو لایه را در نظر بگیرد:

```text
statistical pattern score
device event score
```

یکی از اصول:

$$
FinalScore = max(PatternScore, EventScore)
$$

اگر `EventScore` بالاتر باشد، گزارش باید توضیح دهد:

```text
امتیاز نهایی بر اساس رویدادهای مستقیم یا طبقه‌بندی‌شدهٔ دستگاه تعیین می‌شود.
آشکارساز آماری امتیاز کمتری داد.
```

اگر `PatternScore` بالاتر باشد، گزارش باید توضیح دهد:

```text
امتیاز نهایی بر اساس یک الگوی تکرارشوندهٔ Q/P/T تعیین می‌شود.
سیگنال‌های مستقیم دستگاه کافی نیستند.
```

## Evidence confidence

Evidence confidence نه قدرت سوءظن، بلکه **کامل بودن پایگاه شواهد** را منعکس می‌کند.

### فرمول

از نقشهٔ منابع استفاده می‌شود:

| منبع             | وزن |
| ---------------- | --: |
| آرشیو ساعتی      |   3 |
| نشست‌ها          |   2 |
| رویدادهای دستگاه |   3 |
| شناسنامه         |   1 |
| بازرسی میدانی    |   3 |

وضعیت منبع:

$$
s_i =
\begin{cases}
1, & ok \\
0.5, & partial \\
0, & missing
\end{cases}
$$

درصد کلی:

$$
EvidenceConfidencePct =
\frac{\sum w_i s_i}{\sum w_i} \times 100\%
$$

### سطوح

|   درصد | سطح    |
| -----: | ------ |
|  ≥ 70% | high   |
| 35–70% | medium |
|  < 35% | low    |

### تفسیر مهم

- `Suspicion score` پاسخ می‌دهد: **الگو چقدر قوی است**.
- `Evidence confidence` پاسخ می‌دهد: **آیا منابع برای نتیجه‌گیری مطمئن کافی هستند**.
- `Legal readiness` پاسخ می‌دهد: **آیا می‌توان یک نتیجه‌گیری حقوقی معنادار صادر کرد**.

این‌ها سه مقیاس متفاوت‌اند و یکی از دیگری استخراج نمی‌شود.

## خلاصهٔ رسیدگی: هفت مقیاس

<Image
  src="/images/ai-analytics/fa/metering-bypass/02_investigation_summary.svg"
  alt="خلاصهٔ رسیدگی"
/>

_خلاصهٔ رسیدگی._ بلافاصله زیر سربرگ گزارش — هفت نشانگر که **با هم خوانده می‌شوند**، نه به‌صورت جداگانه. مثلاً Pattern Score = 100 با Evidence Confidence = 58% و Confirmed Tampering = «—» یعنی: گره از نظر ریاضی بسیار مشکوک به نظر می‌رسد، اما هنوز شواهد کافی برای صورت‌جلسهٔ رسمی وجود ندارد — بازرسی میدانی لازم است.

هر یک از هفت مقیاس معنا، فرمول و منابع خود را دارد:

| مقیاس                 | چه چیزی را نشان می‌دهد    | منبع                               |
| --------------------- | ------------------------- | ---------------------------------- |
| Pattern Suspicion     | قدرت نشانه‌های ریاضی      | آرشیو ساعتی                        |
| Evidence Confidence   | کامل بودن پایگاه شواهد    | نقشهٔ منابع                        |
| Confirmed Tampering   | واقعیت دستکاری (حقوقی)    | صورت‌جلسهٔ میدانی + رویدادهای قطعی |
| Legal Readiness       | آمادگی برای اقدام حقوقی   | اعتبار + رویدادهای قطعی            |
| Field Priority        | فوریت بازرسی              | امتیاز + اعتبار + تازگی            |
| Metrology Reliability | اعتبار پیش‌فرض‌های فیزیکی | شناسنامه + سنسورها                 |
| Data Integrity Risk   | یکپارچگی منابع            | آرشیوها + نشست‌ها                  |

## آمادگی حقوقی

آمادگی حقوقی ارزیابی این است که آیا نتیجه‌گیری برای یک اقدام حقوقی معنادار آماده است.

### وضعیت‌های ممکن

| وضعیت       | معنا                                              |
| ----------- | ------------------------------------------------- |
| `not_ready` | شواهد کافی نیست                                   |
| `partial`   | نشانه‌های قوی وجود دارد، اما تأیید لازم است       |
| `ready`     | شواهد کافی برای صورت‌جلسه یا اقدام رسمی وجود دارد |

### شرایط `not_ready`

```text
فقط الگوهای آماری
و بدون بازرسی میدانی
و بدون شواهد قطعی دستگاه
و شناسنامه ناقص است
```

### شرایط `partial`

```text
رویدادهای جایگزینی وجود دارد
یا evidence confidence بالاست
یا بازرسی میدانی انجام شده اما بخشی از منابع غایب است
```

### شرایط `ready`

`ready` فقط در صورتی ممکن است که پایگاه شواهد کافی باشد. مثال‌ها:

- یک رویداد فیزیکی قطعی در ژورنال دستگاه؛
- نقض بدنهٔ تأییدشده؛
- تغییر پارامتر تأییدشده؛
- بازرسی میدانی + رویدادهای دستگاه؛
- ثبت تصویری رسمی؛
- `P_const` غیرقانونی اثبات‌شده / `parameter_change`.

<Alert type="warning">
  آمادگی حقوقی نباید فقط به‌خاطر یک pattern score بالا به `ready` تبدیل شود. در نبود شواهد قطعی و
  بازرسی میدانی، وضعیت باید `not_ready` یا حداکثر `partial` باقی بماند.
</Alert>

## اولویت میدانی

اولویت میدانی فوریت بازرسی را تعیین می‌کند.

### سطوح ممکن

| اولویت | معنا                     |
| ------ | ------------------------ |
| `P0`   | فوری، امروز / 24–48 ساعت |
| `P1`   | بازرسی طی یک هفته        |
| `P2`   | بررسی برنامه‌ریزی‌شده    |
| `P3`   | پایش                     |

### ماتریس

| شرط                                 | اولویت |
| ----------------------------------- | ------ |
| رویداد فیزیکی طی 7 روز اخیر         | P0     |
| رویداد فیزیکی قدیمی‌تر از 7 روز     | P1     |
| score ≥ 70 و confidence medium/high | P0     |
| score ≥ 70 و confidence low         | P1     |
| score 50–70                         | P1     |
| score 30–50                         | P2     |
| score < 30                          | P3     |

### چرا score برابر 100 می‌تواند P1 باشد

اگر امتیاز بالا باشد اما:

- رویدادها کم هستند؛
- `high` / `high_plus` وجود ندارد؛
- اعتبار متوسط است؛
- بازرسی میدانی انجام نشده؛
- شناسنامه ناقص است؛
- شواهد قطعی وجود ندارد؛

آنگاه بازرسی می‌تواند `P1` باشد، نه `P0`.

## اعتبار اندازه‌شناختی

اعتبار اندازه‌شناختی نشان می‌دهد که پیش‌فرض‌های فیزیکی و اندازه‌شناختی چقدر صحیح هستند.

### چه چیزی اعتبار را کاهش می‌دهد

- شناسنامه تأیید نشده؛
- `P_const` نامشخص است؛
- ارزش پالس نامشخص است؛
- `Qmin/Qmax` نامشخص است؛
- `P≈100 kPa` بدون توضیح تکرار می‌شود؛
- کانال P چسبیده است؛
- کانال T چسبیده است؛
- نوع فشار نامشخص است: مطلق یا گیج؛
- گی-لوساک برای یک گرهٔ شبکه‌ای غیربسته اعمال می‌شود.

### سطوح

| سطح    | معنا                                                                           |
| ------ | ------------------------------------------------------------------------------ |
| high   | شناسنامه و کانال‌ها تأیید شده‌اند، محدودیت اندازه‌شناختی قابل‌توجهی وجود ندارد |
| medium | خلأهای شناسنامه یا ناهنجاری‌های منفرد وجود دارد                                |
| low    | مدل فیزیکی قابل‌اعمال نیست یا سنسورها آشکارا تخریب شده‌اند                     |

## ریسک یکپارچگی داده

ریسک یکپارچگی داده نشان می‌دهد که داده‌های رسیدگی چقدر کامل هستند.

### چه چیزی ریسک را افزایش می‌دهد

- آرشیو نشست‌های جزئی؛
- ژورنال رویدادهای دستگاه مفقود؛
- آرشیو ساعتی ناقص؛
- شکاف‌ها با نشست‌های موفق؛
- تناقض بین منابع؛
- برچسب زمانی از آینده؛
- رمزگشایی ناقص رویدادها؛
- در دسترس نبودن لاگ‌های خام.

### سطوح

| سطح    | شرط                                                |
| ------ | -------------------------------------------------- |
| low    | منابع کامل و سازگارند                              |
| medium | بخشی از منابع partial/missing است                  |
| high   | رویدادهای یکپارچگی داده یا تناقض‌های جدی وجود دارد |

## Root Cause Matrix — فرضیه‌های معمول

Root Cause Matrix وجود دارد تا **گزارش به یک اتهام واحد فروکاسته نشود**.

### فرضیه‌های معمول

| فرضیه                 | چه چیزی می‌تواند تأیید کند                     | چه چیزی می‌تواند رد کند                    |
| --------------------- | ---------------------------------------------- | ------------------------------------------ |
| `P_const` قانونی      | P نزدیک default، شناسنامه حالت را مجاز می‌داند | شناسنامه `P_const` را تأیید نمی‌کند        |
| سنسور P چسبیده        | `std(P)` پایین، تکرارپذیری                     | P خارج از پنجره عادی تغییر می‌کند          |
| دور زدن کنتور         | Q=0 + P default + recovery + شواهد قطعی        | بدون اثبات میدانی، بدون شواهد دستگاه       |
| توقف برنامه‌ریزی‌شده  | Q=0 منطبق با حالت کاری شیء                     | `P_default` / recovery غیرعادی هستند       |
| خطای آرشیو / تجزیه‌گر | شکاف‌ها، الگوهای تکرارشونده، عدم تطابق نشست‌ها | لاگ‌های خام دستگاه واقعیت را تأیید می‌کنند |
| شیر downstream بسته   | Q=0 با P کاری                                  | تأیید وضعیت شیر وجود ندارد                 |
| رگولاتور شبکه         | P در فشار پایین پایدار است                     | شیء یک گرهٔ شبکه‌ای نیست                   |
| توقف فصلی             | پروفایل شیء وقفه را مجاز می‌داند               | مصرف باید طبق قرارداد می‌بود               |

### وضعیت فرضیه‌ها

| وضعیت         | معنا       |
| ------------- | ---------- |
| `not_checked` | بررسی نشده |
| `possible`    | ممکن       |
| `unlikely`    | بعید       |
| `likely`      | محتمل      |
| `confirmed`   | تأییدشده   |

علت ریشه‌ای نهایی فقط پس از یک بازرسی میدانی و رمزگشایی ژورنال شرایط غیرعادی تعیین می‌شود.

## تخمین حجم بالقوهٔ exposure

<Image
  src="/images/ai-analytics/fa/metering-bypass/06_exposure_estimate.svg"
  alt="تخمین حجم بالقوهٔ exposure"
/>

_تخمین حجم بالقوهٔ exposure._ نه حجم سرقت، بلکه تخمینی از مقیاس برای اولویت‌بندی بررسی. سه عدد (low / expected / high) یک دامنهٔ ±30% حول مقدار انتظاری می‌سازند. baseline به‌صورت میانهٔ جریان‌های غیرصفر برای همان ساعت از هفته خارج از رویدادها محاسبه می‌شود. بدون بازرسی میدانی، همهٔ ارقام اکتشافی باقی می‌مانند.

Exposure محاسبهٔ مقیاس مصرف بالقوهٔ ثبت‌نشده در پنجره‌های مشکوک است.

<Alert type="warning">
  Exposure حجم سرقت نیست. این تخمینی از مقیاس برای اولویت‌بندی بررسی است.
</Alert>

### Baseline

برای هر ساعت، یک baseline از داده‌های تاریخی غیر رویدادی ساخته می‌شود.

از میانهٔ جریان‌های غیرصفر برای همان ترکیب استفاده می‌شود:

```text
ساعت روز + روز هفته
```

فرمول:

$$
Baseline_{h,d} =
median(Q \; | \; hour=h,\; weekday=d,\; Q>0,\; outside\; events)
$$

### Exposure ساعتی

برای هر ساعت از یک پنجرهٔ مشکوک:

$$
Exposure_t =
max(0, Baseline_t - Q_t)
$$

### سقف بالا

برای جلوگیری از تخمین زیاده، exposure ساعتی به P95 تاریخی محدود می‌شود:

$$
Exposure_t =
min(Exposure_t, Q_{P95})
$$

اگر `Qmax` مشخص باشد، سقف را می‌توان سخت‌گیرانه‌تر کرد:

$$
Exposure_t =
min(Exposure_t, Q_{P95}, Q_{max})
$$

### حذف تکرار

اگر پنجره‌های مشکوک با هم هم‌پوشانی داشته باشند، یک ساعت یکسان فقط یک بار شمرده می‌شود:

$$
SuspiciousHours =
unique(hours \; inside \; all \; suspicious \; windows)
$$

### کل exposure انتظاری

$$
Exposure_{expected} =
\sum_{t \in SuspiciousHours} Exposure_t
$$

### دامنهٔ عدم قطعیت

برای دامنهٔ تقریبی از ±30% استفاده می‌شود:

$$
Exposure_{low} = 0.7 \times Exposure_{expected}
$$

$$
Exposure_{high} = 1.3 \times Exposure_{expected}
$$

### وزن اثباتی exposure

exposure تا زمانی که این موارد وجود نداشته باشد، وزن اثباتی پایین یا متوسطی دارد:

- یک بازرسی میدانی؛
- قرائت کنتور بیرونی؛
- تأیید حالت شیء؛
- تأیید این‌که Q واقعاً باید >0 می‌بود؛
- بررسی پارامترهای شناسنامه.

## هم‌بستگی با آرشیو شرایط غیرعادی

<Image
  src="/images/ai-analytics/fa/metering-bypass/07_events_by_groups.svg"
  alt="رویدادها بر اساس گروه‌ها"
/>

_رویدادها بر اساس گروه‌ها._ هر پنجرهٔ الگوی مشکوک در یک کارت کامل باز می‌شود: مقادیر تفصیلی، هم‌بستگی با ژورنال شرایط غیرعادی (رویدادهای دستگاه در پنجرهٔ ±24 ساعت)، فهرست فرضیه‌های جایگزین و آرشیو ساعتی این پنجره. هم‌بستگی قوی (parameter_change / reset درون پنجره) یک نامزد شواهد قطعی است.

هم‌بستگی نشان می‌دهد آیا رویدادهای دستگاه در نزدیکی یک پنجرهٔ مشکوک قرار دارند.

### پنجرهٔ هم‌بستگی

برای هر رویداد، از این پنجره استفاده می‌شود:

$$
[event\_start - 24h,\; event\_end + 24h]
$$

### چه چیزی تطبیق محسوب می‌شود

تطبیق هر رویداد دستگاهی است که درون پنجره قرار گیرد.

مثال‌ها:

- خلاصهٔ شرایط غیرعادی؛
- یک رویداد غیرعادی منفرد؛
- `parameter_change` — تغییر یک پارامتر دستگاه؛
- `reset` — ریست؛
- `cover_open` — نقض بدنه؛
- `clock_change` — تغییر زمان؛
- `archive_reset` — ریست آرشیو.

### تفسیر

| نتیجه                           | معنا                                 |
| ------------------------------- | ------------------------------------ |
| بدون تطبیق                      | ژورنال دستگاه پنجره را تأیید نمی‌کند |
| فقط خلاصه‌ها                    | هم‌بستگی ضعیف                        |
| `parameter_change` / `reset`    | هم‌بستگی قوی                         |
| `cover` / `magnet` / `physical` | نامزد شواهد قطعی                     |
| ژورنال خالی است                 | تأیید ممکن نیست                      |

## تفسیر هوش مصنوعی

<Image src="/images/ai-analytics/fa/metering-bypass/05_ai_commentary.svg" alt="تفسیر هوش مصنوعی" />

_تفسیر هوش مصنوعی._ متنی کمکی برای اپراتور: یک بلوک رویدادهای دستگاه را توضیح می‌دهد، دیگری یک خلاصهٔ روش‌شناختی را فرموله می‌کند. سلب‌مسئولیت بالا تأکید می‌کند که هوش مصنوعی در امتیازدهی شرکت نمی‌کند و جایگزین بازرسی میدانی نمی‌شود.

تفسیر هوش مصنوعی **یک متن کمکی** است.

### هوش مصنوعی چه می‌تواند بکند

- توضیح کوتاه مشکل؛
- فهرست کردن ریسک‌های اصلی؛
- فرموله کردن فرضیه‌ها؛
- پیشنهاد ترتیب بررسی‌ها؛
- تولید یک نتیجه‌گیری روشن برای اپراتور.

### هوش مصنوعی چه نمی‌تواند بکند

هوش مصنوعی **نمی‌تواند**:

- امتیاز را تغییر دهد؛
- آمادگی حقوقی را تغییر دهد؛
- دستکاری را تأیید کند؛
- جایگزین ژورنال دستگاه شود؛
- جایگزین شناسنامه شود؛
- جایگزین بازرسی میدانی شود؛
- مدرک بسازد.

### سلب‌مسئولیت اجباری

```text
تفسیر هوش مصنوعی در محاسبهٔ Legal Readiness، Evidence Confidence یا Pattern Score شرکت نمی‌کند و بخشی از پایگاه شواهد نیست.
```

## چک‌لیست بازرسی اکیپ میدانی

<Image
  src="/images/ai-analytics/fa/metering-bypass/04_field_checklist.svg"
  alt="چک‌لیست بازرسی میدانی"
/>

_چک‌لیست بازرسی میدانی._ حداقل مجموعهٔ عکس‌ها و اندازه‌گیری‌های لازم برای تنظیم صورت‌جلسه. پیش از بازرسی چاپ می‌شود یا روی تبلت باز می‌شود. به نشانه‌های یافت‌شده متصل است: اگر الگوی `P_default` فعال شده باشد — مورد حالت `P_const` اجباری است؛ اگر الگوی حفرهٔ آرشیو فعال شده باشد — مورد ژورنال شرایط غیرعادی اجباری است.

چک‌لیست باید به نشانه‌های یافت‌شده متصل باشد.

### موارد عمومی

- پلمب‌های کنتور؛
- پلمب‌های تصحیح‌کننده؛
- کابل پالس / reed / encoder؛
- سنسور فشار؛
- سنسور دما؛
- خط bypass؛
- وضعیت شیرها قبل و بعد از کنتور؛
- حالت `P_const`؛
- ژورنال شرایط غیرعادی؛
- حجم تجمعی روی کنتور و تصحیح‌کننده؛
- عکس صفحهٔ تصحیح‌کننده؛
- نقشهٔ لوله‌کشی؛
- حالت قراردادی شیء.

### عکس‌های اجباری

- صفحهٔ تصحیح‌کننده: `Q, P, T, V`؛
- تاریخ و زمان تصحیح‌کننده؛
- حالت `P_const`؛
- شمارهٔ سریال کنتور؛
- شمارهٔ سریال تصحیح‌کننده؛
- پلمب‌ها؛
- سنسور P؛
- سنسور T؛
- کابل پالس؛
- bypass و شیرها؛
- نمای کلی گره.

### چه چیزی اندازه‌گیری شود

- فشار واقعی با مانومتر مرجع؛
- دمای واقعی؛
- حجم تجمعی؛
- قرائت کنتور بیرونی؛
- وجود پالس‌ها؛
- وضعیت تغذیه؛
- پارامترهای ارتباطی؛
- `Qmin/Qmax` طبق شناسنامه؛
- ارزش پالس.

## نمودار Q/P و پنجره‌های مشکوک

<Image src="/images/ai-analytics/fa/metering-bypass/09_qpt_chart.svg" alt="نمودار جریان و فشار" />

_نمودار Q/P._ بصری‌سازی اصلی. خط آبی جریان ساعتی است، نارنجی فشار. زون‌های هاشورخوردهٔ قرمز و زرد پنجره‌های الگوهای فعال‌شده را علامت می‌زنند: با hover مقادیر دقیق ساعت نمایش داده می‌شود. نمودار دوگانه اجازه می‌دهد همهٔ بازه را یک‌جا ببینید و روندهای بلندمدت را از دست ندهید.

<Image src="/images/ai-analytics/fa/metering-bypass/10_qpt_tooltip.svg" alt="Tooltip نمودار" />

_Tooltip نمودار._ با hover روی هر نقطه، مقادیر دقیق ساعتی `Q` و `P` نمایش داده می‌شود. این برای بررسی فرضیه‌ها لازم است: مثلاً برای فهمیدن مقدار فشار درون یک پنجرهٔ مشکوک یا مقایسهٔ جریان با baseline.

### چه چیزی روی نمودار جست‌وجو شود

- بخش‌های افقی طولانی P (plateau → `P_stuck`)؛
- افت‌های Q به صفر (بازه‌های صفر جریان)؛
- جهش‌های هم‌زمان Q و P (recovery)؛
- جهش‌های فشار بدون جریان؛
- یک Q کاملاً یکنواخت با میانگین غیرصفر (پروفایل ساختگی)؛
- گسستگی‌ها در زمان (شکاف در آرشیو).

### چه چیزی را نمی‌توان به‌تنهایی تفسیر کرد

- یک ساعت صفر منفرد؛
- یک جهش یک‌بارهٔ P؛
- هر ناهنجاری بدون بررسی ژورنال شرایط غیرعادی و شناسنامه.

## خلاصهٔ گره و توزیع ساعتی

<Image src="/images/ai-analytics/fa/metering-bypass/08_node_summary.svg" alt="خلاصهٔ گره" />

_خلاصهٔ گره._ یک نگاه به «واقعیت خام»: چند رویداد، چقدر تنوع نشانه‌ها، مدت کل، پوشش بازه. هیستوگرام «چه زمانی شروع شدند» برای شناسایی الگوهای حالتی مفید است: رویدادها فقط در شب یا فقط در ساعات کاری از نظر تشخیصی مهم هستند (نگاه کنید به الگوی «بازگشت‌ها فقط در ساعات کاری»).

### متریک‌های خلاصه

| متریک       | چه چیزی را نشان می‌دهد                          |
| ----------- | ----------------------------------------------- |
| کل رویدادها | تعداد کل الگوهای یافت‌شده                       |
| انواع یکتا  | چند آشکارساز متفاوت فعال شده‌اند                |
| مدت         | مدت کل همهٔ پنجره‌ها (با حذف تکرار)             |
| پوشش        | سهم بازه که توسط پنجره‌های مشکوک اشغال شده      |
| سطوح        | تفکیک بر اساس `low`/`medium`/`high`/`high_plus` |
| جدی‌ترین    | نام و severity قوی‌ترین نشانه                   |

### توزیع ساعتی

هیستوگرام «چه زمانی شروع شدند» از کدگذاری رنگی استفاده می‌کند:

- **شب** (00–05) — آبی؛
- **صبح** (06–08) — فیروزه‌ای؛
- **روز** (09–17) — نارنجی؛
- **عصر** (18–23) — بنفش.

تمرکز در یک رنگ یک سیگنال تشخیصی قوی است (مثلاً همهٔ رویدادها در ساعات کاری → سرویس دستی).

## پنج پنجرهٔ برتر برای بازرسی میدانی

<Image
  src="/images/ai-analytics/fa/metering-bypass/13_top5_field_visit.svg"
  alt="پنج پنجرهٔ برتر برای اکیپ"
/>

_پنج پنجرهٔ برتر برای اکیپ._ اگر اکیپ از نظر زمان محدود است — با این 5 پنجره شروع کنید. فهرست کامل در ادامه در بخش «همهٔ رویدادها بر اساس گروه‌ها» قرار دارد. ستون «چه چیزی بررسی شود» به‌طور خودکار از نشانه‌های فعال‌شده مونتاژ می‌شود: برای `zero_flow_p_default` این حالت `P_const` است، برای `gap_with_clean_sessions` ژورنال شرایط غیرعادی و بررسی تجزیه‌گر آرشیو است.

### الگوریتم انتخاب پنج برتر

```text
1. فیلتر رویدادها با severity >= medium
2. مرتب‌سازی بر اساس weight (high_plus > high > medium > low)
3. درون هر weight — بر اساس زمان نزولی
4. ۵ مورد اول را نگه دار
5. مونتاژ اجتماع چک‌لیست از نشانه‌های فعال‌شده
```

### ستون «چه چیزی بررسی شود»

| نشانهٔ فعال‌شده           | موارد اجباری                                      |
| ------------------------- | ------------------------------------------------- |
| `zero_flow_p_default`     | پلمب‌ها، شناسنامه `P_const`، ژورنال شرایط غیرعادی |
| `zero_flow_p_stuck`       | سنسور P، شناسنامه، عکس صفحه                       |
| `zero_flow_recovery`      | وضعیت شیرها، رویدادهای غیرعادی، زمان بازگشت       |
| `gap_with_clean_sessions` | آرشیو نشست‌ها، تجزیه‌گر، لاگ‌های خام              |
| `plateau_q_p`             | کابل پالس، encoder، شناسنامه `Qmin/Qmax`          |

## چگونه بلوک بالایی را بخوانیم

### Pattern suspicion

به این پرسش پاسخ می‌دهد:

> نشانه‌های ریاضی سوءظن چقدر قوی هستند؟

به این پرسش پاسخ نمی‌دهد:

> آیا دستکاری اثبات شده است؟

### Evidence confidence

به این پرسش پاسخ می‌دهد:

> پایگاه شواهد چقدر کامل است؟

با `suspicion score` برابر نیست.

### Confirmed tampering

اگر شواهد قطعی یا صورت‌جلسهٔ میدانی وجود ندارد، باید `NOT CONFIRMED` باقی بماند.

### Legal readiness

نشان می‌دهد آیا می‌توان به یک اقدام حقوقی معنادار منتقل شد.

### Field priority

نشان می‌دهد چه‌قدر فوری به بازرسی میدانی نیاز است.

### Metrology reliability

نشان می‌دهد آیا می‌توان به پیش‌فرض‌های فیزیکی و اندازه‌شناختی اعتماد کرد.

### Data integrity risk

نشان می‌دهد منابع داده چقدر کامل و سازگار هستند.

## خطاهای معمول تفسیر

### خطا: score 100 = مدرک

نادرست. score برابر 100 می‌تواند نتیجهٔ یک الگوی آماری قوی یا event score باشد. مدرک نیازمند منابع است.

### خطا: P=100 kPa = جایگزینی غیرقانونی

نادرست. این می‌تواند یک `P_const` یا مقدار default مجاز در شناسنامه باشد.

### خطا: نقض گی-لوساک = دستکاری

نادرست. مدل فقط برای یک حجم بسته قابل‌اعمال است.

### خطا: Q=0 با P>0 = دور زدن

نادرست. می‌تواند توقف، شیر بسته یا یک حالت فناورانه باشد.

### خطا: exposure = خسارت

نادرست. Exposure تخمینی از مقیاس برای بررسی است.

### خطا: هوش مصنوعی «سوءظن» نوشت = اثبات شد

نادرست. تفسیر هوش مصنوعی فقط یک توضیح است.

### خطا: «فعال نشد» = «مشکلی نیست»

نادرست. یک نشانه می‌توانست توسط دروازهٔ کیفیت سرکوب شده، به‌خاطر یک سنسور چسبیده غیرفعال شده یا صرفاً برای نوع گره قابل‌اعمال نباشد. بخش محدودیت‌ها را با دقت بخوانید.

## حداقل معیارهای یک گزارش کامل

گزارش از نظر روش‌شناختی کامل تلقی می‌شود اگر شامل این موارد باشد:

- بازهٔ تحلیل؛
- کارت گره؛
- pattern suspicion score؛
- evidence confidence؛
- وضعیت confirmed tampering؛
- legal readiness؛
- field priority؛
- نقشهٔ منابع داده؛
- فهرست الگوهای یافت‌شده؛
- شرط رسمی هر الگو؛
- severity و منطق محدودیت؛
- event score یا توضیح نبود آن؛
- root cause matrix؛
- exposure estimate؛
- هم‌بستگی با رویدادهای دستگاه؛
- سلب‌مسئولیت هوش مصنوعی؛
- چک‌لیست بازرسی میدانی؛
- روش‌شناسی با فرمول‌ها و آستانه‌ها؛
- ذکر محدودیت‌ها و فرضیه‌های جایگزین.

## عبارت‌بندی توصیه‌شدهٔ نتیجه‌گیری نهایی

یک نتیجه‌گیری نهایی صحیح باید بی‌طرف باشد:

```text
گره نشانه‌هایی را نشان می‌دهد که نیاز به بررسی دارند: بازه‌های طولانی Q≈0،
یک کانال فشار تثبیت‌شده و/یا تطبیق با رویدادهای دستگاه.
این به‌خودی‌خود مدرک مستقل دستکاری نیست.
برای نتیجه‌گیری نهایی، باید شناسنامهٔ P_const، ژورنال شرایط غیرعادی،
پلمب‌ها، کابل پالس، قرائت تصحیح‌کننده و نقشهٔ واقعی گره بررسی شود.
```

اگر evidence confidence بالا باشد:

```text
وجود رویدادهای مستقیم دستگاه وزن اثباتی را افزایش می‌دهد، اما قضاوت نهایی
باید رمزگشایی کدها، پارامترهای شناسنامه و نتایج بازرسی میدانی را در نظر بگیرد.
```

اگر evidence confidence پایین باشد:

```text
نشانه‌های یافت‌شده ماهیت اکتشافی دارند و فقط برای برنامه‌ریزی بررسی استفاده می‌شوند.
```

## گزارش‌های مرتبط

- **[دور زدن کنتور (ناوگان)](/fa/platform/v3/ai-analytics/fleet-reports/metering-bypass-fleet)** — همان ارزیابی برای کل ناوگان به‌صورت یک‌جا، بدون بلوک‌های رسیدگی.
- **[گره‌های مشکوک](/fa/platform/v3/ai-analytics/fleet-reports/suspicious-nodes)** — ابزار اصلی ناوگانی برای شناسایی دور زدن.
- **[تحلیل مصرف](/fa/platform/v3/ai-analytics/node-reports/consumption-analytics)** — یک تفکیک کلی گره همراه با ژورنال رویدادها؛ توصیه می‌شود پیش از این گزارش یا همراه با آن اجرا شود.
- **[حسابرسی شناسنامه](/fa/platform/v3/ai-analytics/fleet-reports/passport-audit)** — بررسی کامل بودن شناسنامه، که بدون آن آمادگی حقوقی نمی‌تواند `ready` باشد.
