--- title: 'Dokazi i korelacija' description: 'Model nepromenljivih dokaza sa ocenom kvaliteta i mehanizam korelacije koji srodne simptome povezuje sa verovatnim osnovnim uzrokom, uz eksplicitno iskazan nivo pouzdanosti.' section: 'Operations Center' weight: 6 related: - detectors-and-canons - massive-incidents --- ## Model dokaza ### Šta je dokaz (Evidence) `Evidence` je strukturisan dokaz na osnovu kojeg sistem kreira, ažurira ili verifikuje problem (Issue). Dokaz može da bude: - automatski izračunat; - primljen sa uređaja; - uvezen iz spoljnog sistema; - korisnički unos; - generisan u specijalizovanom izveštaju; - priložen kao dokument, fotografija ili komentar. ### Struktura dokaza ```yaml evidence_id: EVD-830129 issue_id: OHM-2026-001842 type: detector_finding source: provider: analyze_station detector_id: archive.tail_gap.v3 detector_version: '3.2.1' observed_at: '2026-07-23T04:00:00Z' created_at: '2026-07-23T04:03:12Z' payload: missing_hours: 73 coverage_valid: 0.91 last_valid_hour: '2026-07-20T03:00:00Z' quality: completeness: 1.0 freshness: 0.98 consistency: 0.96 confidence: 0.98 links: report: '/reports/analyze-station/5690' ``` ### Vrste dokaza | Tip | Primer | | ------------------------- | ---------------------------------------- | | `detector_finding` | rezultat detektora | | `telemetry_sample` | isečak telemetrijskih podataka | | `archive_window` | zbirni pregled arhive za određeni period | | `event_log` | dnevnik događaja uređaja | | `configuration_snapshot` | snimak konfiguracije | | `operator_comment` | komentar dispečera | | `field_report` | izveštaj ili zapisnik terenske ekipe | | `photo` | fotografija opreme | | `external_ticket` | link ka tiketu u spoljnom sistemu | | `verification_result` | potvrda otklanjanja problema | | `root_cause_confirmation` | potvrda osnovnog uzroka | | `knowledge_application` | primena članka baze znanja | ### Kvalitet dokaza Kvalitet se izračunava za svaki dokaz: $$ Q_{evidence} = w_c C + w_f F + w_s S + w_t T $$ gde je: - $C$ – potpunost; - $F$ – ažurnost; - $S$ – konzistentnost; - $T$ – poverenje u izvor; - $w_c + w_f + w_s + w_t = 1$. Preporučene osnovne težine: | Komponenta | Težina | | ------------------------- | -----: | | $w_c$ – potpunost | 0,30 | | $w_f$ – ažurnost | 0,25 | | $w_s$ – konzistentnost | 0,25 | | $w_t$ – poverenje u izvor | 0,20 | Rezultat se normalizuje na opseg od `0` do `1`. ### Nepromenljivost dokaza Izvorni dokaz se nikada naknadno ne menja. Pri ispravci se kreira nova verzija ili zaseban korektivni dokaz. To obezbeđuje: - mogućnost revizije; - ponovljivost; - zaštitu istorije; - ispravno razmatranje spornih slučajeva; - mogućnost ponovnog izračunavanja. ## Korelacija događaja i osnovni uzrok (Root Cause) ### Svrha korelacije Korelacija sprečava da se zbog istog tehničkog uzroka kreira veliki broj nezavisnih problema. Sistem analizira: - podudarnost objekta (Asset); - vremensku bliskost; - topološku zavisnost; - zajednički firmver; - zajednički mrežni prolaz; - zajedničkog telekom operatera; - zajednički region; - zajednički serverski red čekanja; - redosled simptoma; - istorijske veze; - potvrđene osnovne uzroke ranijih slučajeva. ### Nivoi korelacije #### Unutar jednog objekta Više simptoma se objedinjuje oko primarnog kanonskog problema (Canon). ```mermaid flowchart TD A["stale_communication"] --> C{"Korelacija unutar objekta"} B["no_hourly_archive"] --> C D["battery_unknown"] --> C C --> R["Primarni problem stale_communication"] C --> S1["Sekundarni signal no_hourly_archive"] C --> S2["Sekundarni signal battery_unknown"] ``` #### Između objekata Slični problemi se grupišu u masovni incident (Massive Incident). ```mermaid flowchart TD A["38 uređaja"] --> G{"Grupisanje"} B["Ista verzija firmvera"] --> G C["Isti vremenski prozor"] --> G D["Isti tip otkaza"] --> G G --> M["Massive Incident firmware_regression"] ``` #### Po zavisnosti Problemi podređenih uređaja se povezuju sa otkazom zajedničke komponente. ```mermaid flowchart TD A["Gateway-17 nedostupan"] --> B["12 korektora bez komunikacije"] B --> C["12 neisporučenih arhiva"] C --> D["Jedan incident zavisnosti"] ``` ### Ocena korelacije Za procenu jačine veze koristi se objašnjiv model: $$ S_{corr} = w_a A + w_t T + w_p P + w_c C + w_h H $$ gde je: - $A$ – podudarnost objekta ili zavisnosti; - $T$ – vremenska bliskost; - $P$ – podudarnost obrasca; - $C$ – zajednički kontekst; - $H$ – istorijska potvrda veze. Primer težina: | Faktor | Težina | | ---------------------------------------- | -----: | | $A$ – podudarnost objekta ili zavisnosti | 0,30 | | $T$ – vremenska bliskost | 0,20 | | $P$ – sličnost obrasca | 0,20 | | $C$ – zajednički kontekst | 0,15 | | $H$ – istorijska potvrda | 0,15 | Prag spajanja se podešava zasebno za svaku klasu problema. Za kritične bezbednosne signale dozvoljen je konzervativniji prag. ### Klasa osnovnog uzroka OHM koristi kontrolisani katalog osnovnih uzroka: | Klasa | Primeri | | -------------- | ------------------------------------------------- | | Power | baterija, izvor napajanja, pretvarač | | Communication | mreža, SIM kartica, signal, operater | | Firmware | regresija, nekompatibilnost | | Configuration | pogrešan parametar | | Registry | duplikat, fantomski objekat, pogrešno povezivanje | | Sensor | otkaz, drift, zaglavljena očitavanja | | Metering | metrološki problem | | Infrastructure | server, red čekanja, mrežni prolaz | | Integration | API, format, mapiranje | | Human | pogrešna radnja ili greška u procesu | | Environment | temperatura, vlaga, spoljni uticaj | | Security | narušavanje integriteta ili kontrole pristupa | | External | sistem ili dobavljač treće strane | | Unknown | nedovoljno podataka | ### Statusi osnovnog uzroka | Status | Značenje | | --------------------- | ---------------------------------------------- | | `hypothesis` | automatski predložena hipoteza | | `under_investigation` | hipoteza se proverava | | `probable` | potvrđen na osnovu više nezavisnih pokazatelja | | `confirmed` | potvrdio ga je ovlašćeni korisnik, uz dokaze | | `rejected` | hipoteza je odbačena | | `unknown` | osnovni uzrok nije utvrđen | ### Nivo pouzdanosti osnovnog uzroka Nivo pouzdanosti hipoteze se izračunava na osnovu ukupnog skupa dokaza: $$ C_{root} = \frac{ \sum_{i=1}^{n} r_i q_i a_i }{ \sum_{i=1}^{n} r_i } \cdot K_{independence} $$ gde je: - $r_i$ – pouzdanost detektora ili izvora; - $q_i$ – kvalitet dokaza; - $a_i$ – konzistentnost dokaza sa hipotezom; - $K_{independence}$ – koeficijent nezavisnosti izvora. Ako više dokaza potiče iz istog izvornog skupa podataka, takvi dokazi se ne smatraju potpuno nezavisnim. ### Operativni nivo pouzdanosti (Operational Confidence) `Operational Confidence` pokazuje koliko je sistem siguran da je problem stvaran i ispravno klasifikovan. $$ C_{issue} = w_d D + w_e E + w_r R + w_h H - w_x X $$ gde je: - $D$ – pouzdanost detektora; - $E$ – kvalitet dokaza; - $R$ – konzistentnost korelacije; - $H$ – istorijska stopa potvrđivanja; - $X$ – umanjenje ocene zbog protivrečnosti i nedostatka podataka. Tumačenje: | Nivo pouzdanosti | Nivo | Radnja | | ---------------: | --------- | ----------------------------------------------------- | | ≥ 0,85 | visok | automatsko kreiranje problema koji zahteva postupanje | | 0,65–0,85 | dovoljan | kreiranje problema uz standardnu trijažu | | 0,40–0,65 | ograničen | potreban je pregled | | < 0,40 | nizak | analitički signal, automatske radnje su zabranjene |